Murarka ogrodowa – hodowla

Murarka ogrodowa
Murarka ogrodowa

Wspominałem ostatnio o pomyśle posiadania własnych pszczół w ogrodzie. Poczytałem trochę publikacji na ten temat i z chęcią podzielę się zdobytą wiedzą. Być może przyda się komuś kto zastanawia się nad zatrudnieniem takich pomocników w swoim ogrodzie.



Rodzaj murarka (Osmia) to w naszym kraju 18 gatunków pszczół, które posiadły zdolność murowania gniazd. Jednym z najbardziej pospolitych pszczół samotnic tego rodzaju jest Murarka ogrodowa (Osmia rufa) Jest średnich rozmiarów pszczołą, nieznacznie mniejszą od pszczoły miodnej. Długość ciała samic wynosi ~12mm, samców ~8mm. Ubarwione w przeważającej części czarno-rdzawo. U samców głowę porasta kępka białawych włosków, podczas gdy głowa samicy jest całkowicie czarno owłosiona. Długość ich języczka wynosi jedynie ~4.8mm, co powoduje, że nie są w stanie zapylić niektórych roślin.

Życie murarki odbywa się w rocznych cyklach. Wygryzają się z kokonów w kwietniu, gdy zakwitają pierwsze rośliny. Kończą obloty w drugiej dekadzie czerwca. Pierwsze wygryzają się samce (małe kokony), samice około tygodnia później. Samce nie uczestniczą w budowie komórek i znoszeniu pyłku do gniazda, kwiaty odwiedzają jedynie by utrzymać się przy życiu. Ich życiowym celem jest zapłodnienie samicy, która po kopulacji zabiera się za tworzenie i zaopatrywanie w pokarm pierwszych komórek.

W naturze murarka najchętniej gnieździ się w pustych łodygach roślin baldaszkowatych, trzcinie pospolitej lub w różnego rodzaju otworach wygryzionych przez inne owady w drewnie. Dlatego też ich gniazda mają charakter liniowy. Składanie pokarmu zaczynają od końca kanału i postępują ku otworowi wyjściowemu. Każdą komórkę złożoną z jajka i porcji pyłku dla pożywki oddzielają glinianą przegrodą. (stąd nazwa murarka) Żeby zapewnić jednej larwie odpowiednią ilość pokarmu (ok. 200 mg) samica musi wykonać około 30 lotów roboczych odwiedzając w tym czasie około tysięc kwiatów. Gdy zapas pokarmu w komórce jest dostateczny, samica składa jajo i zamyka komórkę przegrodą z gliny tworząc kolejną komórkę obok. W zależności od długości dostępnego kanału pszczoła buduje w nim 2 do 15 komórek. Po zapełnieniu całego kanału zalepia go grubszą warstwą w celu zabezpieczenia larw przed wrogami naturalnymi. W jednym sezonie samica składa około 15 do 20 jaj.

Po około 7 dniach od zamknięcia komórki wylęga się larwa i pożywia się pozostawionym pyłkiem. Po zjedzeniu całego zapasu, co trwa około miesiąca larwa przędzie dość twardy, ciemnobrunatny kokon. Wewnątrz niego przechodzą zmiany, które prowadzą do wytworzenia się imago, czyli dorosłej postaci owada w drugiej połowie lata. Owad nie wychodzi jednak na zewnątrz, pozostaje w odrętwieniu, aż do wiosny kolejnego roku.

Z badań wynika, że murarka ogrodowa odwiedza około 150 gatunków roślin należących do 37 rodzin systematycznych. Jest znakomitym zapylaczem, spowodowało to wykorzystywanie tej pszczoły gospodarczo. Murarka, nie wiąże się z jedną rośliną. W czasie jednego oblotu, odwiedza większą ilość roślin, pobierając z każdej pożytek i w efekcie zapyla większą ilość gatunków.
Poleca się ją działkowcom, sadownikom zarówno w uprawach otwartych jak i szklarniach lub tunelach foliowych. Przyjmuje się, że 3 tyś samic murarki ogrodowej może zastąpić w roli zapylacza dwa ule pszczół miodnych, które średnio liczą po kilkadziesiąt tysięcy robotnic. Murarka ogrodowa podobnie do innych pszczół samotnic nie wymienia się informacjami na temat miejsca zbioru pokarmu i jego atrakcyjności. Powoduje to, że teren otaczający gniazdo jest penetrowany z jednakowym nasileniem w różnych kierunkach. Jedyną wadą murarki są dość krótkie loty sięgające jedynie ~300m. Obloty dalsze zdarzają się głównie wtedy, gdy kolonia znajduje się w pobliżu dużej plantacji roślin uprawnych, lub pszczołom brakuje pokarmu w najbliższym otoczeniu.

Pozytywną cechą murarki, z naszego punktu widzenia, jest to, iż jest ona pszczołą łagodną. Nie tworzy, na wzór pszczół miodnych, zhierarchizowanych rodzin (rojów), nie broni gniazd, w związku z tym, nawet w przypadku bliskiego kontaktu, nie jest agresywna w stosunku do człowieka, dlatego też coraz częściej rolnicy, ogrodnicy czy działkowcy zakładają hodowlę tych pszczół

Hodowla murarki ogrodowej jest stosunkowo prosta. Ogranicza się w zasadzie do przygotowania odpowiednich dla tych pszczół warunków mieszkaniowych. W naturze najchętniej gnieżdżą się w pustych łodygach roślin baldaszkowatych (koper, arcydzięgiel, barszcz, lubczyk ogrodowy, mikołajek, jarzmianka większa, itp.), trzcinie pospolitej, a także w różnego rodzaju otworach wygryzionych przez inne owady lub szkodniki w drewnie. Na potrzeby własnej hodowli stosuje się najczęściej pęczki trzciny o średnicy otworu 6-10mm, którą należy podwiesić na wysokości około 2m nad ziemią w miejscu suchym i słonecznym. Pojedyncza rurka powinna mieć długość ok. 20 do 25 cm. Każdą rurkę należy odcinać tuż za kolankiem tak, aby z jednej strony była szczelnie zamknięta, a z drugiej otwarta. W ten sposób przygotowane rurki należy umieszczać w pakietach po kilkadziesiąt sztuk. Dobrym pomysłem jest umieszczenie ich w opasce po butelce plastikowej np. po wodzie by chronić rurki przed deszczem i wilgocią. Po roku lub dwóch dzikie pszczoły prawdopodobnie zasiedlą tak przygotowane mieszkanie.

Wyjścia do gniazd powinny być skierowane na południe lub południowy wschód, tak aby poranne słońce ogrzewało otwory wejściowe i nocujące w gniazdach samice. Nie jest to warunek konieczny, ale dobra wystawa pozwala owadom na rozpoczęcie pracy już wczesnym rankiem. Dobrze nasłoneczniona powierzchnia z wejściami do gniazd posiada wysoka temperaturę, która zwiększa metabolizm murarek i pozwala na bardziej efektywna pracę.

Jeżeli jednak należysz do osób niecierpliwych to należy nadmienić, że w internecie można zakupić kokony murarki i przyspieszyć wprowadzanie się pszczółek do Twojego ogrodu. Pod koniec marca, lub na początku kwietnia, gdy pogoda pozwala już na obloty pszczół kokony powinniśmy wystawić niedaleko przygotowanego mieszkania. Zasiedlone od kwietnia do końca maja rurki gniazdowe należy pozostawić na miejscu do jesieni. Wstrząsy towarzyszące przenoszeniu lub przewożeniu skrzynek gniazdowych w trakcie żerowania larw mogą bowiem powodować ich odpadanie od pokarmu i zamieranie. Najlepiej jest zabrać zasiedlone gniazda z miejsca stacjonowania nie wcześniej niż w połowie września. Należy również przeprowadzić selekcję kokonów. Czynność ta sprowadza się do wybrania do dalszej reprodukcji najlepiej wykształconych oprzędów, usunięcia kokonów spleśniałych i pozbycia się larw pasożytów.

W kolejnym roku należy również przygotować odpowiednią ilość rurek. Należy wziąć pod uwagę, że wśród przezimowanych kokonów będzie ~1/3 samic, każda będzie potrzebowała 2-3 rurki do składania jaj. Jeżeli po wykluciu samice nie znajdą odpowiednich warunków mieszkaniowych, pomimo ich dużego przywiązania do miejsca wygryzania się, pszczoły odlecą szukać dobrych warunków do składania jaj. Warto zadbać o warunki, które przekonają pszczółki do pozostania w naszym ogrodzie.

Comments

comments